مفعول له (مفعول لِأجله)

مفعول له (مفعول لِأجله)

مصدر منصوبي است که علت انجام فعل را نشان مي‌دهد.

مثال: اُصلّي قُربةً إلي اللهِ (براي نزديکي به خدا نماز مي‌خوانم)

در مثال بالا، «قربةً» = (نزديک شدن) مفعول له است، زيرا علت انجام فعل «اُصّلي» = (نماز خواندن) را بيان مي‌کند.

مفعول له معادل قيد علّت در زبان فارسي است. از اين رو آن را با معادل‌هايي مانند (به علت، به سبب، به جهت، براي» و... ترجمه مي‌کنند.

مثال: قُمتُ احتراماً للمدرِّس (به جهت احترام به آموزگار برخاستم)

نکته:

مي‌توان بر سر مفعولٌ لاجله حرف جرّ «لِـ» به کار برد. جار و مجرور پديد آمده اگر چه هم معني با مفعولٌ له است، ولي اصطلاحاً به آن «مفعول له» نمي‌گويند. (در ترکيب به آن فقط «جار و مجرور» گفته مي‌شود).

«حالات مختلف مفعولٌ لِاجله»

مفعول لاجله داراي سه حالت است: با الف و لام، مضاف، بدون الف و لام و غير مضاف.

1) با الف و لام:

اگر مفعول لاجله با الف و لام باشد، بيشتر بر سر آن حرف «لِـ» به کار مي‌رود.

مثال: سافرتُ للرّغبةِ في العلمِ.

در اين مثال «الرّغبةَ» مفعول لاجله بوده که چون الف و لام دارد بر سرش حرف «لِـ» در آمده است.

2) مضاف:

اگر مفعول لاجله مضاف باشد، مي‌توان آن را به صورت منصوب به کار برد يا بر سر آن حرف «لِـ» در آورد.

مثال: أجتهدتُ خوفَ الفَشَلِ، اجتهدتُ لخوفِ الفشلِ

در اين دو مثال «خَوْف» مفعول لاجله است که به «الفَشل» اضافه شده است از اين رو در جمله اول منصوب و در جمله دوم مجرور به کار رفته است.

3) بدون الف و لام و غير مضاف

اگر مفعول لاجله الف و لام نداشته باشد و مضاف نيز نباشد، بهتر است به صورت منصوب به کار رود.

مثال: فرَّ خوفاً.

در اين جمله «خوفاً» مفعول لاجله است که الف و لام ندارد و مضاف نيز نيست از اين رو منصوب به کار رفته است.

علامت مفعولٌ لاجله:

علامت مفعول لاجله آن است که در پاسخ پرسش «لماذا» (چرا، براي چه) مي‌آيد.

مثال: لماذا تقرؤونَ؟ نقرأ رغبةً في العلمِ.