بازار ها در ایران

بازار:

قديمي‌ترين نشانه‌هاي اين نوع بناها به شهرهاي دوره‌ي اشکاني و ساساني مربوط مي‌گردد. قرن چهارم و پنجم هجري دوره‌ي درخشان و گسترش و توسعه شهرنشيني و تکوين بازارهاي بزرگ مي‌باشد.

بازار مکاني براي انجام معاملات و خريد و فروش اجناس مي‌باشد.

مهمترين شاهراه و مسير ارتباطي شهر و مهمترين و شلوغ‌ترين دروازه‌هاي شروع شهر بازار مي‌باشد.

انواع بازار

1- بازارهاي ادواري:

اين گونه بازارها در مواقع معيني از روزهاي هفته و ماه در شهر يا روستا تشکيل مي‌گردد و تحت عنوان دوشنبه بازار يا پنج‌شنبه بازار ... مرسوم است.

2- بازارهاي شهري:

اين گونه بازارها داراي فضايي احداث شده بود و به بازارهاي شهري معروف است. مانند: بازار وکيل، شيراز و بازار همدان که از جمله بازارهاي قديمي و زيباي ايران هستند.

3- بازارچه‌ها:

بازارهاي کوچکي در مرکز محله‌ها براي تأمين نيازهاي روزمره و هفتگي اهالي ايجاد مي‌شود.

از ويژگي‌هاي معماري بازارها شکلي خطي و ممتد با احداث ميدان‌ها و هسته‌هاي مرکزي است. از فضاهاي فرعي بازارها مي‌توان به سراها، کاروانسراها و تيمچه‌ها اشاره نمود.

قيصريه قسمتي از بازار بوده که محل عرضه کالاهاي گران قيمت مي‌باشد.

سراها (باراندازها)

در راسته‌ي اصلي بازارها فضاهايي در عمق تعبيه شده که ورودي از بازار دارند که با عنوان سرا نامگذاري مي‌شود. اين مکان مخصوص انبار کالاهاي خاصي مي‌باشد.

انواع سراها:

1. سرپوشيده مانند سراي چهار بازار در چهار سوق بزرگ بازار تهران (تعداد آنها کم است)
2. روباز داراي يک حياط مرکزي و دو طبقه در اطراف مي‌باشد.

سراهاي پوشيده در قياس با سراهاي روباز فاقد فضاي سرسبز مي‌باشند.

مانند: سراي امير در بازار تهران – سراي انيس‌الدوله در بازار تهران.

تيمچه:

فضاهاي سرپوشيده که براي عرضه يک نوع کالا اختصاصي دارند.

سقف تيمچه‌ها مزين به کاربندي و رسمي بندي و در گوشه‌ها مقرنس کاري شده است.

از تيمچه‌هاي معروف ايران:

1. تيمچه‌ي امين‌الدوله غفاري در کاشان با سقف مقرنس کاري از شاهکارهاي هنري ايران محسوب (قاجاريه)
2. تيمچه‌ي حاجب‌الدوله (بلور فروشي)
3. تيمچه مهديه (فرش، آينه و شمعدان)
4. تيمچه‌ي مظفريه در تبريز (فرش)

به محل تلاقي بازارها چهار سو اطلاق مي‌گردد.