واکنش دهنده محدود کننده

واکنش دهنده ي محدود کننده

درهنگام انجام واکنش هاي شيميايي توسط شيميدان ها يا در فرآيندهاي طبيعي بسيار نادرست که واکنش دهنده ها درست به اندازه ي نسبت هاي استوکيومتري موجود باشند(استوکيومتري بخشي ازشيمي است که با نسبت مقدارعنصرهادر ترکيب هاو نيز ارتباط کمي بين مقدار مواد شرکت کننده در واکنش هاي شيميايي اعم از واکنش دهنده هاو فرآورده ها سر و کار دارد. بااستفاده از روابط استوکيومتري مي توان بين مقدار مواد واکنش دهنده و مقدار فرآورده ها يک ارتباط کمي برقرار کرد.) معمولاً يکي از واکنش دهنده ها به مقداري کمتر از مقدار استوکيومتري وجود دارد. بنابراين در جريان واکنش زودتر به مصرف مي رسد (نسبت به ساير واکنش دهنده ها) دراين صورت اين ماده تعيين کننده مقدار پيشرفت واکنش و مقدار فرآورده هاي توليد شده خواهد بود.اين واکنش دهنده رامحدود کننده مي نامند.واکنش دهنده هاي ديگر را که به مقدار بيشتري موجوداند و پس از پايان واکنش نيز مقداري از آن ها در ظرف واکنش باقي مي ماند واکنش دهنده هاي اضافي مي نامند.

قيمت مواد يک عامل بسيار مهم در انتخاب واکنش دهنده ي محدودکننده است.در صنعت براي اين که از يک ماده ي گران قيمت بيشترين مقدار فرآورده به دست آيد ساير مواد شرکت کننده را به مقدار اضافي به کار مي برند.به اين طريق تبديل واکنش دهنده ي گران قيمت کامل تر خواهد بود.

مراحل تعيين واکنش دهنده ي محدودکننده

گام نخست: تبديل جرم يا حجم واکنش دهنده ها به تعداد مول آنها

نکته : هرمول گاز درشرايط STP حجمي برابر 4/22 ليتر يا 22400 ميلي ليتر (سي سي ،سانتي مترمکعب ) رااشغال مي کند اگر شرايط غير ازSTP باشد حجم مولي گاز داده مي شود.

گام دوم : تعداد مول هاي به دست آمده از واکنش دهنده ها را به ضرايب استوکيومتري آنها در معادله ي موازنه شده ي واکنش تقسيم مي کنيم ماده ي که عدد کمتري براي آن به دست آيد محدود کننده است.

گام سوم: بايد مسئله رابا توجه به واکنش دهنده ي محدودکننده حل کرد.