نام گذاری مولکول

نام گذاری ترکیب های مولکولی

اگر چه برای نوشتن ساختارهای لوویس ترکیب های مولکولی چندين مرحله وجود دارد اما نام گذاری یک ترکیب مولکولی به ویژه در مورد ترکیب هایی که تنها از دو عنصر ساخته شده اند به نسبت ساده است. این ترکیب ها را می توان به یکی از دو روش زیر نام گذاری کرد. این دو روش شبیه روش هایی هستند که در مورد نام گذاری نمک ها در فصل 3 شرح داده شد.

روش نام گذاری با استفاده از پیشوند، ریشه نام عنصر و پسوند

شیمی دان ها اغلب ترکیبات مولکولی را با استفاده از پسوندهای لاتین نام گذاری می کنند. پیشوند و پسوند معمولاً به ریشه نام عنصرهای موجود در ترکیب افزوده می شود. برای مثال دواکسید از کربن، را به ترتیب کربن مونوکسید وکربن دی اکسید می نامند. معمولاً نام عنصری نخست گفته می شود که الکترونگاتیوی آن کم تر است. اگر فرمول مولکولی مورد نظر تنها یک اتم از عنصر اول داشته باشد از به کار بردن پیشوند مونو پیش از نام عنصر چشم پوشی می شود. برای مثال در دو ترکیب ذکر شده برای کربن پیشوند مونو به کار برده نمی شود.به ریشه اوکسی درست مانند برخی آنیونها در یک ترکیب یونی پسوند «ید» می افزایند. در ضمن برای نشان دادن تعداد اتم های اکسیژن از پیشوند استفاده می شود.

این پیش وندها به ترتیب تعداد اتم ها از 1 تا 10 عبارتند از: مونو، دی، تری، تترا، پنتا، هگزا، هپتا، اوکتا، نونا و دکا.

نام گذاری به روش استفاده از عدد اکسایش

در پیوندهای کووالانسی قطبی اتم الکترونگاتیوتر دارای جزیی بار منفی و اتم دیگر دارای جزیی بار مثبت است در این موارد می توان فرض کرد که بار الکتریکی به طور کامل روی اتم ها منتقل شده است. دراین صورت به این بارالکتریکی ظاهری نسبت داده شده به هراتم عدد اکسایش آن اتم می گویند. از عدد اکسایش می توان در نام گذاری ترکیب های مولکولی استفاده کرد.

تعیین عددهای اکسایش از روی فرمول شیمیایی

پیش از آن که عددهای رومی را در نام گذاری یک ترکیب مولکولی به کار گیرید باید عدد اکسایش هر اتم را تعیین کنید. این کار ممکن است کمی دشوار باشد زیرا برخی عنصرها بسته به دیگر اتم های موجود در ترکیب می توانند بیش از یک عدد اکسایش داشته باشند. جمع جبری عددهای اکسایش در یک ترکیب خنثی باید برابر صفر باشد. در این روش عنصری که الکترونگاتیوی آن بیش تر است دارای عدد اکسایش منفی خواهد بود.

برای محاسبه عدد اکسایش عناصر به نکات زیر توجه کنید:

1- فلزهای گروه 1 و 2 به ترتیب عدد اکسایش 1+ و 2+ دارند.

2- Al فقط عدد اکسایش 3+ دارد.

3- F فقط عدد اکسایش 1- دارد.

4- عدد اکسایش H تنها در مورد هیدرهای گروه 1 برابر 1- است در سایر ترکیبات عدد اکسایش H برابر 1+ است.

5- عدد اکسایش عناصر به حالت آزاد مثل صفر است.

6- عدد اکسایش یون تک اتمی برابر بار یون است.

7- و عنصر زیرین آن یعنی ایتریم فقط عدد اکسایش 3+ دارند. زیرا تمایل دارند با از دست دادن 3 الکترون به آرایش گاز نجیب دوره ماقبل خود برسند.

8- و عنصر زیرین آن یعنی کادمیم فقط عدد اکسایش 2+ دارند. زیرا تراز d در این دو عنصر پر و پایدار بوده بنابراین این دو عنصر فقط 2 الکترون مربوط به آخرین تراز S خود را در پیوندها شرکت می دهند.

برای نام گذاری به این روش باز دو ترکیب را مثال می زنیم و با استفاده از عددهای رومی برای نمایش عددهای اکسایش، CO را باید کربن (II) اکسید گفت زیرا C در این ترکیب دارای عدد اکسایش (2+) است و را باید کربن (IV) اکسید نامید.

نکته:

از گروه 1 تا 7 بزرگترین عدد اکسایش عناصر برابر شماره گروه آن هاست. از گروه 12 تا 17 بزرگ ترین عدد اکسایش عناصر برابر رقم یکان شماره گروه آن ها است.