افول حکمت مشاء

سهروردی واجب الوجود را نورالانوارمی داند وهمه ی مراتب وجود را نیزکه ازنورالانوارصادرشده اند، با استفاده ازکلمه ی نورتوصیف می کند.

چون درفیض ازلی را گشود/ شعشعه زد لمعه ی جود ازوجود

کردفیوضات وجودی ظهور/ برمثل آیه ی الله نور

سهروردی با استفاده ازقاعده ی امکان اشرف اثبات می کند که درمراتب هستی، فرشتگان بی شماری وجود دارند. شیخ هریک ازآنها را "نورقاهر" می نامد. انوارقاهر، تجلی نورالهی هستند که سراسرقلمرو هستی را پرکرده اند ومرتبه ی هریک بالاترازدیگری است. انوارقاهر یک زنجیره ی طولی ازفرشتگان را درنظام هستی تشکیل می دهند. علاوه براین رشته ی طولی ،سهروردی ازطریق قاعده ی امکان اشرف یک رشته ی عرضی ازانواررا نیزاثبات می کند که هم رتبه وهم درجه اند ونسبت به یک دیگرجنبه ی وجود بخشی وعلیت ندارند. او این طبقه ازانوارقاهررا که تدبیرهمه ی امورعالم طبیعت به عهده ی ایشان است، "ارباب انواع" می نامد. به نظرشیخ اشراق ، تاثیرطبقه ی عرضی انواریعنی همان ارباب انواع درطبیعت به وساطت رشته ای دیگرازفرشتگان که مرتبه ی آنها پایین ترازارباب انواع است، انجام می شود.

شیخ اشراق این رشته ی متوسط ازفرشتگان را"انوارمدبر" وگاهی "انواراسپهبدی " می نامد. این طبقه ی متوسط ازفرشتگان به مرتبه ای ازجهان ماورای طبیعت تعلق دارند که حکمای بعد ازسهروردی آن را "عالم مثال" یا "عالم ملکوت" نامیده اند. این مرتبه، درفلسفه ی اسلامی جایگاه بسیارمهمی دارد.

نزد مشایین ، عالم عقول زنجیره ای طولی ازمجردات بود که بلافاصله بعد ازجهان طبیعت قرارداشتند وطبیعت تحت نفوذ تدبیرآخرین آنها قرارداشت. درفلسفه ی سهروردی طبقه بندی عالم هستی به اثبات مرتبه ی دیگری درمجردات منجرشد. این مرتبه واسطه ی میان عقول (یا انوارقاهره وارباب انواع درنظرسهروردی ) وعالم طبیعت ودرواقع ،همان انواراسپهبدیه یا "عالم مثال" است. با اثبات این مرتبه، زمینه برای مباحث مهم دیگری درفلسفه ی اسلامی فراهم شد. بحث اثبات تجرد بعد خیال درانسان واتحاد عالم 1- دراصطلاح سهروردی، ارباب انواع همان مثل افلاطونی است.

ومعلوم درهمه ی مراتب واثبات معاد جسمانی – که صدرالمتالهین به طورگسترده به بحث درباره ی آنها پرداخته – درگرو اثبات همین عالم متوسط یعنی عالم مثال است. (صفحه ی 80 و 81)