اشکال کنترل و هدایت فرهنگ

با توجه به نتایج انتقال فرهنگ، امروزه دولت ها و گروه های مختلف ملی و فراملی به اشکال مختلف ، برای انتقال فرهنگ مورد نظر خود تلاش می کنند و بدین منظور ، سرمایه گذاری های هنگفت می پردازند.

استفاده از رسانه های جمعی ، کشورهای قدرتمند زمان زیادی را به پخش برنامه های رادیویی و تلویزیونی برای جوامع دیگر اختصاص می دهند. برای نمونه در سال 1974 میانگین سالیانه ی برنامه های صادراتی تلویزیونی امریکا 150000 ساعت و انگلیس و فرانسه هر دو 20000 ساعت بوده است.

در زمینه ی پخش برنامه های رادیویی نیز، «صدای امریکا مدعی است که در هفته 104 میلیون شنونده ی بزرگسال به برنامه های آن گوش می دهند » و« بنگاه سخن پراکنی انگلیس B.B.C تعداد شنوندگان همیشگی خود را 75 میلیون نفر بزرگسال برآورد کرده است».

استفاده از رسانه های جمعی برای انتقال فرهنگ ، تنها منحصر به دولت ها نیست . گروه ها و سازمان های مذهبی و تجاری نیز در این زمینه فعال هستند . برای نمونه می توان به دو مرکز سخن پراکنی دینی واتیکان و ترانس ورلد اشاره کرد که اولی به 30 زبان و دومی به 70 زبان برنامه پخش می کند.

در همین زمینه باید به افزایش تعداد فرستنده های موج کوتاه از 385 فرستنده در سال 1950، به 1500 در سال 1979 و 2200 در سال 1983 اشاره کرد.

محتوای این رسانه ها نشانگر این واقعیت است که فرهنگ غرب عمدتاً از طریق همین رسانه ها تبلیغ می شود.

مؤسسه های فرهنگی : ایجاد مؤسسه های فرهنگی یکی دیگر از راه های کنترل و هدایت روابط فرهنگی به شمار می آید. بنیادهای فرهنگی فورد، کارنگی و راکفلر از جمله مؤسسه هایی هستند که در سطح جهانی به تولید و انتقال فرهنگ می پردازند. این مؤسسه ها زیر نظر گروه های تجاری و سرمایه داری اداره و کنترل می شوند.

مؤسسه های یاد شده با اعطای کمک و بورس برای تحصیل در امریکا ، به تربیت نخبگان فکری جوامع دیگر به ویژه جوامع جهان سوم ، می پردازند و از این طریق می کوشند سیاست های خارجی این جوامع را در جهت مورد نظر خود هدایت کنند.

همچنین این مؤسسه ها ، معمولاً به تحقیقات و مطالعاتی کمک مالی می کنند که با اهداف و مقاصد آن ها متناسب است. (صفحه ی 111و 112)