تغییر موقعیت ایران در نظام جهانی (2)

تغيير موقعيت در نظام جهاني ، در گام اوّل با اعتراض به جايگاه خود در اين نظام و نپذيرفتن موقعيت پيراموني همراه بوده است . اين اعتراض به شکل نگرشي منفي نسبت به کشورهاي مرکز، وابستگي به آن ها ، اعتراض به حکومت هايي که عامل اين وابستگي شناخته مي شدند ، اعتراض به نمادهاي اين وابستگي آغاز شده و با « بازگشت به خويشتن» ، «بازگشت به فرهنگ بومي » ،«بازشناسي منابع خود» و تلاش براي روي پاي خود ايستادن تداوم نيافته است از اين رو مي توان گفت که تغيير موقعيت در نظام جهاني ، در گام اول با تغيير نگرش و نگاه جامعه به خود و ارزيابي مجدد ارزش ها و آرمان هاي اجتماعي و معمولاً «انقلاب» همراه است.

همانطور که گفته شد، ژاپن با شعار «مقابله با غربي ها» ،«حفظ اصالت ژاپني» توسعه ي خود را آغاز کرد و توانست جايگاه خويش را در نظام جهاني تغيير دهد.

روسيه، با انقلاب کمونيستي، در پي ايجاد جامعه اي فراتر از جامعه ي سرمايه داري غربي بود که در عين وجود صنعت از بدي هاي سرمايه داري در آن اثري نباشد. اين انقلاب، غرب را دشمن خود مي دانست و در تعارض و رقابت با آن ، توسعه ي خود را بنيان نهاد.

چين نيز با شعار مقابله با غرب و در انزوايي از غرب – که بخشي از آن بر وي تحميل شده بود – و نوعي مرام کمونيستي چيني شده – که بر سنت هاي چيني تأکيد مي کرد – انقلاب کرد و در رقابت با غرب و شوروي – که در آن زمان يکي از دو ابر قدرت جهاني محسوب مي شد – زير بناهاي توسعه ي خود را طي يک دهه بنيان گذاشت و علي رغم جمعيت وسيع و رشد روز افزون آن ، توانست موقعيت خود را در نظام جهاني بهبود بخشد.

بعضي از کشورهاي امريکاي لاتين هم، با گسترش نهضت هاي ضد استعماري و تلاش براي استقلال به مثابه ي محور اصلي آرمان اجتماعي، توانستند به توسعه ي نسبي دست يابند.

اين موارد نشان مي دهد که تغيير موقعيت بدون شناخت جايگاه پيراموني ، اعتراض به آن و در نتيجه، اعتراض به نظام جهاني و کشورهاي مرکز سرمايه و متقابلاً تکيه بر فرهنگ خودي، ميسر نيست. به همين جهت هم ، معمولاً توسعه ي پايدار در کشورها و جوامعي به وقوع پيوسته است که در آن ها «انقلابي ضد وابستگي» ، به بياني «ضد امپرياليستي» ،«ضد استکباري» رخ داد و «استقلال» در همه ي ابعاد از شعارهاي اصلي آن بوده است.

براين اساس ، در ايران هم با وقوع انقلاب اسلامي – که استقلال ، اتکا به فرهنگ خودي و ستيز با استکبار يکي از شعارهاي اصلي آن است – يکي از شروط اصلي براي تغيير جايگاه کشور ما در نظام جهاني تحقق يافته است.(صفحه ي 132و 134)