نمایش شکل زمین 2

سيستم هاي تصوير نقشه

ترسيم شکل کره ي زمين بر روي سطوح مختلف را «تصوير کردن» مي نامند. به مدل هايي که اين فرآيند راانجام مي دهند،‌«سيستم تصوير» مي گويند.

هر يک از اين مدلها، متناسب با مناطق خاصي از جهان است؛ براي مثال، برخي از اين سيستم تصويرها براي ترسيم نقشه ي کشورهاي واقع در اطراف خط استوا مناسب است و بعضي از آنها نيز براي تهيه ي نقشه ي کشورهايي که در بخش هاي شمالي يا جنوبي کره ي زمين واقع شده اند، کاربرد مناسبي دارند. برخي از معروف ترين اين سيستم ها عبارت اند از:

الف- سيستم تصوير مسطح (قطبي)

ب- سيستم تصوير مخروطي

پ- سيستم تصوير استوانه اي.

الف- سيستم تصوير مسطح (قطبي): در اين روش، کاغذ حساس عکاسي را در نقطه ي قطب شمال بر کره ي جغرافيايي مماس مي کنيم. در اين حالت، اگر مرکز را، مرکز تصوير در نظر بگيريم که در يک لحظه لامپي در آن روشن و خاموش مي شود (عکس برداري)، تصوير مدارها، نصف التهارها، نقطه ي قطب و قاره هاي اطراف را به اين شکل خواهيم داشت.

اين صفحه ي حساس را مي توان در نقاط دلخواه ديگر مثل قطب جنوب بر کره ي جغرافيا مماس کرد و نقشه ي مناسبي از اين قاره به شکل واقعي آن به دست آورد. امروزه براي تهيه ي نقشه ي قطب ها، کشورهاي کوچک، جزيره ها و نظاير آن از اين سيستم تصوير استفاده مي شود.

در اين سيستم تصوير، مدارها دايره ي متحد المرکزي هستند که مرکز آنها، تصوير نقطه ي قطب شمالاست. نصف النهارها به شکل خطوطي متقاطع ظاهر مي شوند که همگي از قطب شمال عبور مي کنند. بديهي است در اطراف نقطه ي تماس، تصاوير قاره ها دقيق و مشابه واقعيت خواهد بود اما هرچه از مرکز قطب دور شويم، تصوير قاره ها و کشورها کشيدگي پيدا مي کنند و از شکل طبيعي خارج مي شوند.

ب- سيستم تصوير مخروطي: در اين سيستم کاغذ حساس عکاسي را به شکل مخروطي بر سطح کره ي جغرافيايي مورد نظر به گونه اي مماس مي کنند که خط تماس، يکي از مدارها باشد.

در اين حالت، رأس مخروط مي تواند در بالاي يکي از قطب ها قرار گيرد. به مداري که در آن سطح مخروط با کره مماس است، «مدار استاندارد» مي گويند. نقشه ي کشورها و قاره ها در اطراف مدار استاندارد واقعي تر است.

در اين سيستم، پديده ها همچون قاره ها و کشورها روي سطح مخروط تصوير و با باز و مسطح کردن صفحه ي مخروط، تصوير مدارها و نصف النهارها و نيز نقشه هاي قاره ها به شکل زير ظاهر خواهد شد.

پ- سيستم تصوير استوانه اي: در اين سيستم، صفحه ي حساس تصوير را به صورت استوانه در مي آوريم و مطابق شکل زير در مدار استوا بر کره ي جغرافيايي مورد نظر مماس مي کنيم. پس از عکس برداري، اگر در نظر بگيريم که پديده هاي روي کره بر سطح استوانه منعکس شده اند، در نقشه ي حاصل، تصوير قاره ها، مدارها و نصف النهارها (خطوط متقاطع و عمود بر هم) ديده مي شود

نمونه اي از يک نقشه در سيستم «ملويد» است که براي نمايش دادن تمام سطح کره ي زمين در يک صفحه کار مي رود. در اين سيستم، شکل کلي قاره ها و مساحت آنها در روي زمين حفظ شده و مساحت قاره ها و اقيانوس ها نسبت به هم تغيير چنداني ندارند اما در برخي از سيستم هاي تصوير، فواصل يکسان مهم است؛ از اين رو در هوانوردي که حداقل فواصل مطرح است، نقشه هاي هم فاصله کاربرد دارند. سيستم تصوير هاي ديگري وجود دارند که مزيت آنها هم زاويه بودن است. اين سيستم ها در دريانوردي بيشتر کاربرد دارند و نقشه هاي دريانوردي در اين مدل ها تهيه مي شود.ص 48تا52