انواع ترکیب - 1

ترکیب قرینه:

از انواع نخستین و در عین حال بسیار ساده‌ی ترکیب، نوع قرینه آن است.

اصولا هدف از ترکیب در هنرهای تجسمی، ایجاد نوعی توازن و تعادل میان اجزای تشکیل دهنده‌ی آن است.

استفاده از ترکیب قرینه در تناسب با زمان ایجاد آن است.

ترکیب قرینه معرف زمان، محیط و ذهنیتی آرام، متعادل، موزون و ایستا است.

به همین سبب این نوع ترکیب بیشتر در زمان و جوامعی طرح و طبع شده است که دارای چنین ویژگی‌هایی بوده است. در زمان معاصر که ذهن هنرمند مضطرب نامتعادل و پویاست، ترکیب قرینه کمتر در آثار هنرمندان مشاهده می‌شود.

ترکیب عمودی:

بسیاری از هنرمندان تنها با استفاده از ریتم و حرکت عناصر و یا ساختارهای عمودی ترکیب مورد نظرشان را تنظیم نموده‌اند. ترکیب‌های عمودی اغلب معرف روحیه ای مثبت و موجب التقای کیفیتی ایستا در تصویرند. بارنت نیومان (1970-1905) در اغلب آثار خود از حرکت عمودی خط و یا سطح سود می‌برد و بیشتر آثار جوزف استلا، که از فضاهای شهری تشکیل شده است، مرکب از حرکت عمودی خط روی سطح بوم می‌باشد.

حرکت عمودی خطوط در معماری، جلوه‌ای از اعتماد به نفس و استحکام ظاهر می‌کند و در معماری دوره‌ی گوتیک تلاشی برای رهایی و جدایی از بار حجیم ستونهایی است که از سنگ ارتفاع یافته‌اند.

خطوط عمودی و نمودهای بی شمارش در هنرهای تجسمی، فضایی جدی و آمرانه به اثر می‌بخشد و هنرمند با بهره‌گیری از رنگ و تنوع بخشیدن به کیفیتش آن را هماهنگ می‌سازد.

ترکیب افقی:

ترکیب با حرکت افقی خط، کاری است سهل و ممتنع. ایجاد چند خط افقی روی سطح ابتدا بسیار ساده به نظر می‌آید ولی، به هنگام تنظیم و القای فضا، از طریق آن، نیازمند خلاقیت، تمرکز، ‌تمرین و حوصله است، خطوط افقی در محیط در دو کیفیت طبیعی و مصنوعی قابل ملاحظه است.

خط افقی در محیط طبیعی:

منتهی الیه یک کوی، خط افقی ساحل و انتهای اقیانوس، جایی که دریا به ظاهر با آسمان تماس پیدا می‌کند.

خط افقی در محیط مصنوع:

کابل‌های انتقال نیرو، قرینیز دیوارها، جدول خیابان‌ها، جوی‌ها، کرکره‌ها و ... خطوط افقی بیشتر معرف انرژی‌های از نفس افتاده‌اند. سکون و آرامش درون را القا می‌نمایند و مبین فضایی کم تحرک و کم جنبش‌اند. بسیاری از هنرمندان که در پس القای فضایی آرام، بدون هیجان ونیز کم جنب و جوش می‌باشند، با تأکید بر ریتم و حرکت خطوط افقی، ترکیب خود را شکل می‌بخشند.

ترکیب دایره:

دایره را نمادی از آسمان و عالم ملکوت می‌دانند. در طبیعت، این شکل سیال و بدون زاویه را می‌توان به هنگام بهار، زمانی که قطرات درشت باران روی سطح آب می‌چکد، شاهد بود.

از نظر استحکام و مقاومت، این شکل هندسی از ویژگی‌های خاصی برخوردار است. فشار یا نیرویی که بر سطح یک قوس یا دایره فرود می‌آید در یک نقطه متمرکز نمی‌شود بلکه در سطح ان منتشر و پخش می‌گردد. به همین سبب تا قبل از شیوه‌های نوین معماری و استفاده از آهن و سقف‌های پیش ساخته از طاق‌های «ضربتی» یا قوسی و جناقی استفاده کرده‌اند.

به قول کاندینسکی، دایره، شکل گسترش یافته ی یک نقطه است که معرف کهکشان، عالم ملکوت و مبین زمان است، در حقیقت تصویر حرکت و زمان (که دو عنصر مترادفند) بدون وجود دایره امکان پذیرش نیست، دایره بیش از هر شکل هندسی دیگر، در آنچه با حرکت و پویش سر و کار پیدا می‌کند حضور دارد.

در پرده‌ها و یا ترکیب‌هایی که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم از شکل دایره برای ترکیب استفاده کرده‌اند، چشم با حرکت نرم و سیالی در تمام سطح اثر به چرخش در می‌آید و تجربه‌ی پویایی از فرم و خط و رنگ حاصل می‌شود.