اعراب تقدیری

موارد اعراب تقديري

1) اسم مقصور:

اسم مقصور اسمي است که آخر ان الف مقصوره باشد. در اسم مقصور، علامت اعراب در سه حالت رفع، نصب، جر تقديري است و علت تقديري بودن آن حرکت ناپذير بودن الف است. مثال:

2) اسم مضاف به ياء متکلّم:

در اسم مضاف به ياء متکلم نيز هر سه علامت اعراب تقديري است، علت تقديري بودن علامتف لزوم مناسبت حرکت قبل از ياء با ياء است (حرکت قبل از ياء بايد کسره باشد) از اين رو حرف قبل از ياء نمي‌تواند پذيراي ضمه و فتحه باشد. مثال:

ذهَب صديقي («صديق» فاعل و مرفوع به ضمه تقديري است)

رايتُ صديقي («صديق» مفعول و منصوب به فتحه تقديري است)

سلّمتُ علي صديقي («صديقي متمم» و مجرور به کسره‌ي تقديري است)

3) اسم منقوص:

اسم منقوص اسمي است که آخر آن ياء غير مشدّد و ماقبل مکسور باشد؛ مانند: القاضِي علامت اعراب اسم منقوص در حالت‌هاي رفع و جر، تقديري و در حالت نصب، ظاهري است. علّت تقديري بودن علامت در حالت‌هاي رفع و جر، سنگين بودن حرکت‌هاي ضمه و کسره بر حرف ياء است. مثال:

ذهب القاضي («القاضي» فاعل و مرفوع به ضمه تقديري است)

رايتُ القاضي («القاضي» مفعول و منصوب به فتحه ظاهري است)

سلَّمتُ علي القاضي («القاضي» متمم و مجرور به کسره تقديري است)

4) فعل مضارع ناقص در حالت رفع:

علامت اعراب صيغه‌هاي 1 و 4 و 7 و 13 و 14 فعل مضارع ناقص در حالت رفع، تقديري است. علت تقديري بودن علامت آن است که حرکت ضمه بر واو و ياء سنگين و الف نيز حرکت ناپذير است؛ مانند: يدعو، يهدي، يخشي.